Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, hệ thống ngân hàng thời gian qua không chỉ làm nhiệm vụ bơm vốn mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc giữ ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tỷ giá và tạo nền tảng cho dòng vốn đầu tư.
Chính sách tiền tệ cũng ngày càng linh hoạt hơn: thay vì bơm vốn diện rộng, tín dụng được hướng tới những lĩnh vực thiết yếu, dự án hiệu quả, bất động sản khu công nghiệp, nhà ở xã hội... Đồng thời, các công cụ như điều chỉnh tỷ lệ LDR cũng được sử dụng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn dòng tiền và quản trị thanh khoản.
⚠️ Nhưng vấn đề lớn hơn nằm ở sự phụ thuộc quá nhiều vào ngân hàng.
Bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital, từng đưa ra một nhận định đáng chú ý: “Việt Nam không thể xây dựng nền kinh tế 40 năm bằng nguồn vốn 12 tháng”.
Theo bà Minh, Việt Nam chỉ có thể tiếp tục “dựa dẫm” vào hệ thống ngân hàng thêm khoảng 3-5 năm. Về dài hạn, ngân hàng nên tập trung vào vốn ngắn hạn, vốn lưu động, thanh toán và tín dụng tiêu dùng. Trong khi đó, nguồn vốn dài hạn dành cho hạ tầng và mở rộng sản xuất cần được huy động mạnh hơn từ thị trường chứng khoán và trái phiếu.
⚽ CEO AFA Capital ví von khá dễ hình dung: tín dụng ngân hàng chính là “chân thuận” của nền kinh tế, còn mục tiêu tăng trưởng hai chữ số giống như bước vào World Cup.
Suốt nhiều năm, chiếc “chân thuận” này gần như phải làm tất cả: từ rê bóng, kiến tạo cho tới dứt điểm. Kết quả là dư nợ tín dụng đã tương đương 146% GDP.
Muốn nền kinh tế tăng tốc mạnh hơn, Việt Nam không thể tiếp tục bắt một chiếc chân gánh cả trận đấu. Bởi nếu tín dụng tiếp tục chịu thêm áp lực và xảy ra vấn đề, rủi ro có thể lan sang toàn bộ nền kinh tế.
👉 Vì vậy, bài toán cấp thiết là phải luyện thêm một “chân thuận” thứ hai: thị trường vốn dài hạn.
Mục tiêu đến năm 2030 là đưa quy mô thị trường chứng khoán lên 120% GDP, còn thị trường trái phiếu trên 56% GDP.
Để đạt được điều này, 4 hướng đi lớn được đề xuất:
🔹 Giảm sự áp đảo của nhà đầu tư cá nhân – nhóm hiện chiếm khoảng 80% giá trị giao dịch, đồng thời phát triển mạnh các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và nhà đầu tư tổ chức.
🔹 Tiếp tục nâng cấp hạ tầng thị trường sau cột mốc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, triển khai CCP và tháo gỡ các rào cản tiếp cận vốn ngoại.
🔹 Chuẩn hóa thị trường trái phiếu doanh nghiệp, tăng minh bạch, xếp hạng tín nhiệm và phân định rõ phát hành riêng lẻ với phát hành ra công chúng.
🔹 Thúc đẩy thêm các thương vụ IPO của doanh nghiệp tư nhân, đồng thời nâng chuẩn quản trị để tạo thêm “hàng hóa” chất lượng cho thị trường.
📌 Thông điệp đáng chú ý: Ngân hàng vẫn là trụ cột quan trọng của nền kinh tế, nhưng không thể mãi một mình gánh nhu cầu vốn khổng lồ cho tăng trưởng.
Muốn hướng tới tăng trưởng hai chữ số mà không khiến “chân thuận” quá tải, Việt Nam cần một thị trường chứng khoán và trái phiếu đủ lớn, minh bạch và đủ sức chia lửa cho tín dụng ngân hàng.
