Một năm qua, kinh tế toàn cầu đúng kiểu “dính đủ combo”:
-
Ông Donald Trump khởi động chiến tranh thương mại
-
Gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)
-
Thị trường tài chính rung lắc liên tục
Nhưng bất ngờ là:
👉 Tăng trưởng toàn cầu vẫn trụ vững
👉 Lạm phát hạ nhiệt
👉 Chứng khoán châu Âu còn lập đỉnh mới
Giờ thì bài test lớn hơn xuất hiện: xung đột Iran có lan thành chiến tranh khu vực không?
Và câu trả lời gần như nằm hết ở… giá dầu.
🛢 Eo biển Hormuz – “công tắc nguồn” của kinh tế thế giới
Khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu đi qua Eo biển Hormuz – điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Nếu tuyến này bị phong tỏa dài ngày:
🔥 Giá dầu có thể vọt lên trên 100 USD/thùng
🔥 Lạm phát toàn cầu bật tăng
🔥 Kế hoạch giảm lãi suất của các NHTW có thể “toang”
Hiện tại dầu Brent đã có lúc tiến sát 80 USD vì lo ngại căng thẳng.
Hai kịch bản chính cho thị trường dầu
Theo các chuyên gia, có 2 kịch bản:
1️⃣ Kịch bản xấu nhất
Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng và kéo dài.
→ Giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng
→ Khí đốt tự nhiên cũng tăng mạnh
→ Châu Âu chịu áp lực lạm phát nặng nề
2️⃣ Kịch bản nhẹ hơn
Không phong tỏa hoàn toàn, nhưng xuất khẩu dầu Iran bị ngưng.
→ Dầu có thể lên 80–100 USD
→ OPEC+ tăng sản lượng để hạ nhiệt
Đầu tháng 3, OPEC+ thông báo tăng thêm 206.000 thùng/ngày từ tháng 4 – động thái nhằm trấn an thị trường, dù mức tăng không quá lớn.
Mỹ có “miễn nhiễm” không?
Mỹ hiện gần như tự chủ năng lượng. Theo U.S. Energy Information Administration (EIA), chỉ 17% năng lượng tiêu thụ năm 2024 là nhập khẩu – thấp nhất 40 năm.
Nhưng…
Giá dầu toàn cầu tăng = giá xăng Mỹ tăng.
Nếu dầu lên 100 USD:
-
Lạm phát Mỹ có thể từ 2,4% nhảy lên hơn 4%
-
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sẽ khó cắt giảm lãi suất
-
Người tiêu dùng chịu áp lực sinh hoạt phí
Cứ mỗi 10 USD tăng bền vững của dầu, tăng trưởng có thể mất 0,1–0,2 điểm %.
Nếu dầu lên 120 USD và duy trì?
→ Kinh tế Mỹ và thế giới sẽ “ăn đòn thật sự”.
Châu Á mới là bên chịu rủi ro lớn nhất
84% dầu và 83% LNG qua Hormuz năm 2024 đi về châu Á.
Trong đó có:
-
Trung Quốc
-
Ấn Độ
-
Nhật Bản
-
Hàn Quốc
Nếu dòng chảy bị nghẽn, Trung Quốc sẽ chịu ảnh hưởng mạnh vì phụ thuộc lớn vào dầu Vùng Vịnh.
Theo Capital Economics, dầu 100 USD có thể đẩy lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6–0,7%.
Châu Âu và bài toán ECB
Khu vực Eurozone hiện lạm phát khoảng 1,7% – dưới mục tiêu.
Điều này giúp Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) có dư địa hơn.
Nhưng nếu dầu + khí hóa lỏng cùng tăng mạnh, châu Âu sẽ bị ép giá từ cả hai phía.
Với Ngân hàng Trung ương Anh (BOE), tình thế còn khó hơn vì nội bộ đang chia rẽ về việc cắt lãi suất. Một cú sốc dầu lúc này có thể khiến BOE “án binh bất động”.
Tác dụng phụ: USD có thể tăng mạnh
Lịch sử cho thấy mỗi cú sốc Trung Đông thường hỗ trợ đồng USD.
Ngân hàng Barclays ước tính:
Cứ dầu tăng 10%, USD có thể mạnh thêm 0,5–1%.
Thị trường tài chính đang quá tải cú sốc
Hiện tại:
-
Cổ phiếu ngân hàng Mỹ vừa có phiên bán tháo mạnh nhất kể từ cú sốc thuế quan tháng 4
-
Nasdaq đã mất hơn 3% trong tháng 2 vì lo ngại AI và tăng trưởng
Thêm một cú sốc năng lượng nữa có thể khiến:
-
Nhà đầu tư mất niềm tin
-
Doanh nghiệp hoãn đầu tư
-
Fed càng khó nới lỏng
Nói cách khác: quá nhiều biến số dồn trong thời gian ngắn.
Nhưng… đừng quên sức bền của kinh tế toàn cầu
Điều thú vị là suốt năm qua, dù chiến tranh thương mại, địa chính trị, thuế quan… kinh tế toàn cầu vẫn khá “lì đòn”.
Tăng trưởng và thương mại thế giới vẫn duy trì đà mở rộng.
Vì vậy, câu hỏi không phải là “có sốc không?”
Mà là:
👉 Sốc ngắn hạn hay kéo dài?
👉 Dầu vượt 100 USD trong vài tuần hay vài quý?
👉 Hormuz có thực sự bị phong tỏa không?
Nếu chỉ là cú spike ngắn, kinh tế toàn cầu có thể hấp thụ được.
Nhưng nếu năng lượng leo thang kéo dài, vòng xoáy lạm phát – lãi suất – niềm tin có thể quay trở lại.
Và khi đó, 2026 sẽ không còn là năm “bền bỉ đáng kinh ngạc” nữa.
