Muốn có một quốc gia khởi nghiệp, đừng chỉ hỏi: “Làm thế nào để người dân mở doanh nghiệp?”
Hãy hỏi thêm một câu khó hơn: “Nếu họ thất bại, làm thế nào để họ được bước ra nhanh nhất và bắt đầu lại?”
Bởi một nền kinh tế năng động phải có cả cửa vào và cửa ra. Không thể cổ vũ hàng trăm nghìn người “hãy mạnh dạn khởi nghiệp”, nhưng khi doanh nghiệp chết thì lại để họ mắc kẹt trong một mê cung thủ tục, chi phí và nghĩa vụ hành chính.
Tôi xin phép đề xuất một cơ chế: “KHAI TỬ DOANH NGHIỆP RÚT GỌN”
Đối tượng là những doanh nghiệp đã thực sự ngừng hoạt động:
• Không phát sinh doanh thu trong nhiều năm;
• Không có người lao động;
• Không nợ thuế, bảo hiểm;
• Không có tranh chấp;
• Không có tài sản, hợp đồng hoặc nghĩa vụ cần xử lý.
Hãy cho họ một con đường riêng.
1. 30 ngày để “khai tử”
Doanh nghiệp thuộc diện đủ điều kiện chỉ cần nộp một hồ sơ điện tử duy nhất.
Cơ quan đăng ký kinh doanh, thuế, bảo hiểm và các cơ quan liên quan tự động chia sẻ dữ liệu để kiểm tra.
Nếu không có nghĩa vụ tồn đọng: 30 ngày phải hoàn tất giải thể. Không bắt người dân tự chạy đi xin xác nhận từng nơi.
2. Chi phí giải thể phải có “trần”
Doanh nghiệp đã không còn hoạt động thì không thể bắt họ bỏ ra một khoản tiền lớn chỉ để chứng minh rằng họ… không còn hoạt động.
Đề xuất: Doanh nghiệp siêu nhỏ, không nợ và không tranh chấp: miễn lệ phí giải thể hoặc thu một mức phí tượng trưng. Các chi phí dịch vụ bắt buộc nếu có cũng phải được công khai và có mức trần rõ ràng.
3. Tự động “dọn rác” dữ liệu doanh nghiệp. Đây mới là điểm quan trọng.
Nếu một doanh nghiệp đã nhiều năm không hoạt động, không phát sinh nghĩa vụ và không có tranh chấp nhưng chủ doanh nghiệp không làm thủ tục giải thể, Nhà nước có thể:
Thông báo lần cuối → cho thời hạn phản hồi → nếu không có phản hồi và dữ liệu xác nhận đủ điều kiện → chuyển sang trạng thái chấm dứt hoạt động theo thủ tục rút gọn.
Không thể để hàng trăm nghìn “xác doanh nghiệp” nằm mãi trên hệ thống.
4. Phải phân biệt “thất bại” với “vi phạm”
Đây là nguyên tắc cần được thay đổi trong tư duy quản lý. Kinh doanh thất bại không phải là tội.
Một người mở công ty bằng tiền tiết kiệm, kinh doanh không thành công, không trốn thuế, không gian dối, không nợ ai…
thì Nhà nước không nên biến thất bại đó thành một thủ tục hành chính kéo dài nhiều năm.
Ngược lại, doanh nghiệp gian lận, trốn thuế, chiếm dụng tài sản, có tranh chấp… thì phải xử lý nghiêm. Hai nhóm này không thể đánh đồng.
5. Quan trọng nhất: cho người thất bại quyền “làm lại”
Một doanh nhân thất bại hôm nay có thể là người tạo ra một doanh nghiệp tốt ngày mai.
Nhưng nếu lần thất bại đầu tiên khiến họ mất quá nhiều thời gian, tiền bạc và tâm lý vì không thể đóng được doanh nghiệp cũ, họ sẽ không còn muốn bước vào lần thứ hai.
Vì vậy, tôi cho rằng: Một quốc gia khuyến khích khởi nghiệp phải xây dựng cả “quyền được thất bại” và “quyền được bắt đầu lại”. Đừng chỉ đo số doanh nghiệp thành lập mới mỗi năm.
Hãy đo cả:
Bao nhiêu doanh nghiệp được giải thể đúng pháp luật?
Mất bao lâu để đóng một doanh nghiệp?
Chi phí trung bình là bao nhiêu?
Bao nhiêu người sau thất bại đã có thể quay lại khởi nghiệp?
Đó mới là những chỉ số nói lên môi trường kinh doanh có thực sự lành mạnh hay không.
Và tôi xin nhấn mạnh một điều:
Doanh nghiệp đã chết thì không cần “nuôi” bằng thủ tục.
Doanh nghiệp đang sống thì cần được tháo rào cản để phát triển.
Doanh nghiệp thất bại thì cần một lối ra. Doanh nghiệp vi phạm thì cần chế tài.
Nếu muốn người Việt dám khởi nghiệp, hãy làm cho họ biết rằng: Thất bại không đồng nghĩa với mắc kẹt. Có thể mất tiền. Có thể mất vài năm.
Nhưng ít nhất, phải được phép đóng lại một cách tử tế để làm lại từ đầu. Cửa vào phải rộng. Cửa ra phải thông. Và con đường quay trở lại phải còn nguyên. Đó mới thực sự là một quốc gia khởi nghiệp.
Đừng biến một khoản thuế doanh nghiệp nhỏ sơ ý thiếu thành “quả cầu tuyết” nhấn chìm một doanh nghiệp nhỏ.
Với những trường hợp thiếu hoặc chậm một khoản thuế rất nhỏ như thuế môn bài, nếu không có dấu hiệu gian lận, nên có cơ chế nhắc nhở và thời gian khắc phục hợp lý, thay vì để tiền chậm nộp 0,03%/ngày kéo dài khiến khoản phạt ngày càng lớn.
Phạt để nâng cao ý thức, không phải để đẩy một doanh nghiệp nhỏ đến đường cùng. Quản lý nghiêm là cần thiết. Nhưng quản lý tốt còn phải biết phân biệt sai sót nhỏ với gian lận lớn.
Một hệ thống tốt không chỉ biết thu đúng, thu đủ — mà còn phải giúp người dân sửa sai và đứng dậy làm lại.
P/S: Tôi không có tham vọng đưa ra lời giải cuối cùng. Tôi chỉ muốn mở ra một câu hỏi. Nếu các bạn có một cách làm tốt hơn, đơn giản hơn, nhân văn hơn — xin hãy cùng hiến kế.
Bởi một đất nước muốn có nhiều người dám khởi nghiệp, trước hết phải cho họ biết rằng: “Nếu thất bại, bạn vẫn còn một cánh cửa để bước ra. Và nếu muốn làm lại, cánh cửa ấy vẫn mở.”
Đừng chỉ tạo ra những người dám bắt đầu. Hãy tạo ra một cơ chế đủ tử tế để họ dám bắt đầu lại.
Nguồn: Hoai Anh LE
