Việc Công ty TNHH Khai thác Chế biến Khoáng sản Núi Pháo lọt vào danh sách 302 doanh nghiệp bị tăng cường quản lý thuế năm 2026 đang thu hút sự chú ý lớn. Lý do không quá bất ngờ: doanh nghiệp này có chuỗi năm lỗ kéo dài, lợi nhuận “mỏng như lá lúa” nhưng vốn đầu tư vẫn liên tục phình to. Chính sự lệch pha giữa quy mô và hiệu quả đã khiến Núi Pháo bị xếp vào nhóm rủi ro cao trong “radar” của cơ quan thuế.
📉 Từ cú lỗ nghìn tỷ đến hồi phục dè dặt
Giai đoạn 2023–2026 là một chuỗi biến động mạnh của Núi Pháo. Năm 2023 được xem là “cú sốc” khi doanh nghiệp ghi nhận khoản lỗ ròng vượt 1.400 tỷ đồng – mức kỷ lục. Nguyên nhân đến từ gián đoạn nổ mìn khai thác khiến sản lượng sụt giảm, cộng thêm chi phí lãi vay tăng cao trong bối cảnh tiền tệ toàn cầu thắt chặt, “ăn mòn” toàn bộ lợi nhuận.
Sang năm 2024, công ty bắt đầu tái cấu trúc dòng tiền. Đáng chú ý là thương vụ Masan thoái vốn khỏi H.C. Starck (Đức), thu về khoảng 134,5 triệu USD – một bước đi nhằm giảm áp lực tài chính. Tuy nhiên, đến cuối năm, “bóng mây” lỗ lũy kế vẫn chưa tan.
Phải đến cuối 2025, Núi Pháo mới ghi nhận lợi nhuận dương trở lại, đạt 78,5 tỷ đồng. Nhưng con số này vẫn bị đánh giá là khá “khiêm tốn” nếu đặt cạnh quy mô tài sản hàng tỷ USD. Và chính nghịch lý “đầu tư lớn – lãi nhỏ” này đã khiến doanh nghiệp bị đưa vào diện giám sát chặt.
🧾 Vì sao bị “soi” thuế?
Theo Công văn 1427/CT-KTr (31/03/2026), ngành thuế yêu cầu kiểm tra chuyên đề với các doanh nghiệp có dấu hiệu lỗ nhiều năm hoặc lợi nhuận thấp bất thường. Trường hợp Núi Pháo, cơ quan thuế sẽ:
- So sánh tỷ suất lợi nhuận với trung bình ngành khai khoáng
- Rà soát chi phí quản lý, chi phí lãi vay
- Kiểm tra các giao dịch liên kết, khả năng chuyển giá
- Đánh giá tính hợp lý của việc hạch toán lỗ lũy kế
🎯 Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo minh bạch tài chính, tránh tình trạng tối ưu thuế “quá tay” hoặc chuyển giá không đúng quy định.
🌱 Song song: nỗ lực “ghi điểm” về môi trường
Bên cạnh áp lực thuế, Núi Pháo cũng đang đẩy mạnh khắc phục các vấn đề môi trường – yếu tố từng gây nhiều tranh cãi trước đây.
Doanh nghiệp cho biết đã hoàn thành phần lớn yêu cầu từ kết luận thanh tra 2017, với hàng loạt hạng mục đã vận hành như:
- Nâng cấp hệ thống xử lý nước thải
- Lót chống thấm hồ chứa quặng đuôi
- Lắp hệ thống quan trắc tự động
Đặc biệt, với vấn đề rò rỉ tại hồ quặng đuôi OTC, công ty đã xác định 5 điểm thấm và triển khai thu gom – tuần hoàn nước về nhà máy, hạn chế xả ra môi trường.
Kết luận thanh tra năm 2025 cũng ghi nhận các cải thiện này, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục kiểm soát chặt an toàn hồ đập.
⚖️ Bị “soi” – rủi ro hay cơ hội?
Việc lọt vào diện giám sát thuế chắc chắn là áp lực không nhỏ. Nhưng ở góc nhìn khác, đây cũng là cơ hội để Núi Pháo “reset” hệ thống tài chính, chuẩn hóa quản trị và chứng minh hiệu quả thực sự của dự án.
Câu chuyện của Núi Pháo cũng là case điển hình cho các doanh nghiệp lớn: đầu tư lớn thôi chưa đủ, mà còn phải cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh – minh bạch tài chính – và trách nhiệm thuế. Khi ba yếu tố này lệch nhịp, việc bị cơ quan quản lý “gọi tên” chỉ là vấn đề thời gian.
