Chuyện vỡ ra tình cờ. Cuối 2019 Kingold trễ nợ, một chủ nợ là Dongguan Trust mang chỗ vàng thế chấp đi bán thu hồi tiền. Cắt ra mới biết bên trong là đồng mạ vàng.
83 tấn đó bằng khoảng 22% sản lượng vàng cả nước Trung Quốc năm 2019, cỡ 4% dự trữ vàng quốc gia. Tờ báo tài chính đi điều tra vụ này gọi đây là một trong những vụ lừa thế chấp vàng lớn nhứt lịch sử nước họ. Cổ phiếu Kingold rớt gần 90% rồi tự xin hủy niêm yết. Mà chưa phải lần đầu, năm 2016 bên đó đã bắt được vàng thỏi nhét lõi tungsten bảo đảm cho 19 tỷ tệ tiền vay.
Mà nói vàng giả là đồng mạ vàng thì hơi coi thường người ta rồi. Kingold còn xài đồng chớ hàng bây giờ đã lên một tầng khác.
Kim loại được chọn là tungsten, hay còn gọi là vonfram. Lý do là vì tỷ trọng của nó là 19,25, của vàng là 19,30. Gần như y hệt. Cân lên đúng ký, đo kích thước đúng chuẩn, cầm trên tay đúng nặng, gõ nghe đúng tiếng.
Mà chưa hết. Loại tinh vi bây giờ không phải mạ mỏng ngoài rồi thôi. Người ta khoét ruột một thỏi vàng thiệt, đầy đủ số seri và giấy tờ đi kèm, rồi nhét lõi vô, hàn lại. Vỏ ngoài là vàng thiệt. Nên thử acid thì ra vàng, vì acid chỉ ăn tới bề mặt. Bắn máy XRF, thứ mà mấy tiệm vàng hay xài, cũng ra 9999, vì máy đó đọc bề mặt chớ không xuyên nổi lớp vàng đủ dày. Nam châm cũng không ăn thua vì cả hai đều không nhiễm từ. Tức là gần hết mấy phép thử phổ thông đều gật đầu.
Chuyện này không phải chỉ có bên Tàu. Năm 2012, một thương lái ở New York mua 100 nghìn đô vàng thỏi từ mối quen, khoan thử mới lòi ra ruột xám. Thỏi 10 ounce mua giá gần 18 nghìn đô, giá trị thiệt còn cỡ 3.600. Cùng năm đó bên Anh cũng phát hiện tương tự.
Muốn bắt được thì phải có máy siêu âm hoặc máy đo dòng xoáy, loại nhìn được vô bên trong mà không phải cắt. Sóng đi qua tungsten với đi qua vàng tốc độ khác nhau rõ rệt, máy dựng ra bản đồ bên trong là biết liền. Vấn đề là mấy cái máy đó đắt, tiệm nhỏ không sắm, người mua lẻ thì càng không.
Nên rốt cuộc quay lại đúng cái vòng lẩn quẩn. Người mua tin tiệm, tiệm tin nhà cung cấp, nhà cung cấp tin tờ giấy kiểm định. Không ai trong chuỗi đó thực sự nhìn thấy cái ruột. Công nghệ làm giả thì mỗi năm một giỏi, còn cách phòng vệ của người mua bình thường thì mấy chục năm nay vẫn y vậy, là tin vô cái tên đóng trên bao bì.
83 tấn kim loại đó nằm trong kho ngân hàng suốt 5 năm. Có hợp đồng, có kiểm định, có bảo hiểm, có người ký nhận, đủ hết. Mà không ai cắt ra coi. Vì trong hệ thống đó ai cũng mặc định người trước mình đã kiểm rồi. Ngân hàng tin tờ giấy giám định, bên giám định tin cái niêm phong, người mua cuối tin cái tên trên hộp. Cả chuỗi đứng được nhờ một giả định duy nhất, là có ai đó ở đâu đó đã thực sự nhìn thấy cái ruột. Tới hồi vỡ mới biết người đó không có.
Nhắc chuyện 6 năm trước làm gì. Vì tuần này ở ta, hơn 3.400 viên kim cương nhập lậu bị xác định đã tuồn vô hệ thống bán lẻ SJC, trị giá hơn 500 tỷ. Cách rửa thì dùng thông tin khách hàng lập hồ sơ giả biến hàng lậu thành hàng thu mua lại từ khách vãng lai, rồi chia nhỏ đem qua chính công ty kiểm định của SJC cấp giấy. Bên PNJ thì giám đốc P-Lab đã bị khởi tố từ đầu tháng.
Nghề này sống bằng giấy chớ đâu sống bằng mắt. Kim cương phải có giấy mới bán được, ai soi bằng mắt thường được đâu. Vàng miếng thì nằm trong bịch ép seal, mua về không ai dám xé ra coi vì xé là mất giá, nghĩa là cả đời viên vàng đó sang tay mấy chục lần mà chưa ai nhìn thấy nó. Thứ được mua đi bán lại thực chất là chữ ký của người đóng dấu.
Bình thường hệ thống đó chạy êm, mà nói cho công bằng thì nó phải chạy vậy, chớ mua chỉ vàng nào cũng đem nấu thử thì thị trường sập từ lâu. Vấn đề chỉ lòi ra khi chính người cầm con dấu dính chàm. Lúc đó không cần có vàng giả thiệt ngoài đời, chỉ cần không ai dám chắc là thiệt, thì cái bịch nào chưa xé cũng thành dấu hỏi. Đó là lý do khách kéo tới PNJ bán lại đông tới mức doanh số mua vào gấp 5 lần bán ra, và cổ phiếu nằm sàn nhiều phiên liên tiếp.
Rút ra từ Kingold, ngành kim hoàn có hai bảng cân đối kế toán. Một cái nộp cho thuế. Cái còn lại là niềm tin vô tờ giấy kiểm định, không ghi trong sổ nào hết, mà nó âm vốn trước cái kia rất lâu.
Còn câu này thì chắc ai đọc xong cũng tự hỏi. Cái bịch vàng đang nằm trong tủ nhà mình, có ai từng mở ra coi chưa. Mà mở ra rồi cũng chưa chắc thấy được gì, tại mắt thường đâu nhìn xuyên qua được.
(Góc nhìn cá nhân, không phải khuyến nghị mua bán.)
Nguồn: Nguồn Bất Động Sản
