Đây không còn là sự cố đơn lẻ. Với quy mô thu hồi trải dài hơn 60 thị trường, từ châu Âu, Trung Đông đến châu Á, giới chuyên gia đánh giá sự việc đang phát triển thành một cuộc khủng hoảng an toàn thực phẩm mang tính hệ thống, tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng sữa công thức toàn cầu.
Hàng loạt ông lớn phát cảnh báo khẩn
Mới đây, Danone – chủ sở hữu thương hiệu Aptamil – thông báo thu hồi tự nguyện một lô Aptamil First Infant Milk tại Anh, do lo ngại sản phẩm có thể chứa cereulide – độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra.
Động thái này diễn ra ngay sau chiến dịch thu hồi quy mô lớn của Nestlé tại hơn 50 quốc gia, liên quan đến nhiều thương hiệu sữa công thức phổ biến như SMA, NAN, BEBA. Giới chức y tế tại Anh, Pháp, Ireland cùng nhiều nước EU đã đồng loạt khuyến cáo người dân ngừng sử dụng các lô sản phẩm liên quan.
Điểm nóng: dầu ARA – nguyên liệu tưởng như “vô hại”
Theo xác minh của Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh (FSA) và hệ thống cảnh báo nhanh RASFF của Liên minh châu Âu, tâm điểm của khủng hoảng nằm ở dầu ARA (Arachidonic Acid) – một axit béo thiết yếu thường được bổ sung vào sữa công thức để hỗ trợ phát triển não bộ trẻ sơ sinh.
Kết quả kiểm nghiệm cho thấy một số lô dầu ARA đã bị nhiễm vi khuẩn Bacillus cereus. Nguy hiểm hơn, vi khuẩn này sinh ra cereulide, một độc tố:
-
Chịu nhiệt cực cao
-
Không bị phá hủy khi pha sữa bằng nước nóng
-
Có thể tồn tại ngay cả sau các quy trình tiệt trùng tiêu chuẩn
Với trẻ sơ sinh, cereulide có thể gây nôn mửa dữ dội, đau bụng co thắt, tiêu chảy cấp và mất nước nhanh, tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng.
Lộ diện “mắt xích” Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Ban đầu, Danone và Nestlé không công bố danh tính nhà cung cấp nguyên liệu. Tuy nhiên, theo điều tra của Yicai Global và Food Ingredients First, nguồn dầu ARA liên quan trực tiếp đến Cabio Biotech – doanh nghiệp công nghệ sinh học lớn có trụ sở tại Vũ Hán (Trung Quốc).
Cabio Biotech hiện:
-
Cung ứng hơn 30% sản lượng ARA toàn cầu
-
Sử dụng công nghệ lên men vi sinh, đòi hỏi kiểm soát vô trùng cực kỳ nghiêm ngặt
Chỉ một sai sót nhỏ trong vận hành có thể khiến toàn bộ chuỗi nguyên liệu chiến lược bị nhiễm khuẩn, kéo theo hệ lụy toàn cầu – điều đang diễn ra.
Tổn thất tỷ USD, nguy cơ kiện tụng lan rộng
Ngay sau khi thông tin bị phanh phui, cổ phiếu Cabio Biotech lao dốc gần 12% chỉ trong một phiên, buộc doanh nghiệp phải gửi văn bản giải trình lên Sàn giao dịch Thượng Hải, xác nhận đang phối hợp kiểm tra toàn bộ các lô hàng liên quan.
Về phía các “ông lớn” sữa:
-
Nestlé và Danone lập tức đình chỉ nhập khẩu ARA từ Cabio Biotech
-
Khẩn trương tìm nguồn thay thế và siết chặt kiểm soát chất lượng
Theo ước tính của Jefferies, chi phí thu hồi, tiêu hủy, xử lý khủng hoảng và gián đoạn chuỗi cung ứng có thể khiến các hãng sữa thiệt hại tới 1,3 tỷ USD, chưa kể nguy cơ bồi thường và kiện tập thể đang manh nha tại châu Âu.
“Gót chân Achilles” của chuỗi cung ứng toàn cầu hóa
Giới phân tích cho rằng, khủng hoảng cereulide không chỉ là vấn đề an toàn thực phẩm, mà là cú sốc chuỗi cung ứng mang tính cấu trúc.
Việc phụ thuộc quá lớn vào một nhà cung cấp nguyên liệu chiến lược từ Trung Quốc đã biến mô hình tối ưu chi phí thành rủi ro hệ thống, khiến các tập đoàn tỷ USD rơi vào thế bị động chỉ vì một mắt xích duy nhất trục trặc.
