Nếu được thông qua, đây có thể trở thành một trong những thay đổi lớn nhất về tư duy tín dụng cho khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nhiều năm qua.
💰 Không còn chỉ thế chấp bằng đất đai, nhà xưởng?
Theo dự thảo mới, Bộ Tài chính đề xuất khuyến khích các tổ chức tín dụng đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay thay vì chỉ tập trung vào bất động sản như hiện nay.
Các loại tài sản được đề xuất mở rộng gồm động sản, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản vô hình, tài sản số, tài sản ảo và các tài sản hợp pháp khác.
Điều này đồng nghĩa trong tương lai, startup công nghệ, doanh nghiệp sở hữu nền tảng số, phần mềm, dữ liệu hay tài sản trí tuệ có thể có thêm cơ hội tiếp cận vốn thay vì bị “kẹt cửa” vì không có tài sản thế chấp truyền thống.
Đề xuất này được xây dựng nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
📉 Vì sao doanh nghiệp nhỏ vẫn khó vay vốn?
Theo Bộ Tài chính, dù doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp của nền kinh tế, nhưng dư nợ tín dụng dành cho khu vực này hiện chỉ quanh mức 19-20% tổng dư nợ toàn hệ thống.
Nguyên nhân lớn nhất vẫn là bài toán tài sản bảo đảm.
Phần lớn doanh nghiệp nhỏ không có bất động sản để thế chấp, quy mô vốn mỏng, dòng tiền thiếu ổn định và thông tin tài chính chưa đủ minh bạch để đáp ứng chuẩn tín dụng ngân hàng.
Trong khi đó, nhiều startup công nghệ dù sở hữu dữ liệu, nền tảng số hay tài sản trí tuệ có giá trị lớn nhưng gần như chưa thể quy đổi thành tài sản bảo đảm theo cách truyền thống.
Đây được xem là “điểm nghẽn vốn” kéo dài nhiều năm với khu vực kinh tế tư nhân.
🚀 Startup công nghệ có thể là nhóm hưởng lợi lớn nhất
Giới quan sát cho rằng nếu cơ chế này được triển khai thực tế, nhóm doanh nghiệp công nghệ, AI, fintech, nền tảng số và startup đổi mới sáng tạo sẽ là nhóm hưởng lợi lớn nhất.
Bởi nhiều doanh nghiệp hiện nay gần như không sở hữu nhiều tài sản hữu hình, nhưng lại có lượng dữ liệu, phần mềm, công nghệ hoặc người dùng rất lớn.
Trong nền kinh tế số, giá trị doanh nghiệp ngày càng nằm ở tài sản vô hình thay vì nhà xưởng hay máy móc.
Tuy nhiên, câu chuyện khó nhất sẽ nằm ở khâu định giá và kiểm soát rủi ro tín dụng.
Bởi khác với bất động sản, tài sản số hay tài sản ảo có độ biến động rất lớn, thanh khoản không ổn định và vẫn thiếu hành lang pháp lý hoàn chỉnh tại Việt Nam.
🏦 Ngân hàng sẽ bước vào “bài toán mới”
Nếu luật được thông qua, hệ thống ngân hàng nhiều khả năng cũng phải thay đổi mạnh cách tiếp cận tín dụng.
Từ chỗ chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp cứng, ngân hàng sẽ phải học cách thẩm định giá trị dữ liệu, công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ hay các mô hình kinh doanh số.
Điều này cũng mở ra khả năng hình thành một thị trường định giá tài sản số và tài sản trí tuệ chuyên nghiệp hơn trong tương lai.
Dự kiến, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi sẽ được trình Quốc hội vào tháng 10 và có hiệu lực từ 1/7/2027 nếu được thông qua.
