🧾 Quy định xuất hóa đơn điện tử theo kiểu “phát sinh là phải xuất ngay” đang khiến không ít doanh nghiệp, hộ kinh doanh rơi vào cảnh dở khóc dở cười. Đặc biệt với lĩnh vực thương mại điện tử, nơi đơn hàng thay đổi liên tục, tỷ lệ hoàn trả cao, việc áp dụng máy móc đang làm chi phí vận hành đội lên và kéo theo nguy cơ bị xử phạt nặng.
Tại dự thảo Thông tư quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, nhiều chuyên gia đã lên tiếng đề xuất cần linh hoạt hơn về thời điểm lập hóa đơn theo từng ngành nghề. Với TMĐT, các ý kiến cho rằng nên cho phép doanh nghiệp xuất hóa đơn sau khi kết thúc thời hạn đổi trả hoặc được phép gộp hóa đơn vào cuối ngày để giảm áp lực tuân thủ.
📦 Bán online chưa kịp vui đã lo khách “boom hàng”
Chị Nguyễn Thị Thu, chủ một hộ kinh doanh quần áo online tại TP.HCM cho biết mỗi ngày chốt hàng trăm đơn, mỗi đơn chỉ dao động từ 100.000 - 300.000 đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ khách từ chối nhận hàng hoặc yêu cầu đổi trả có thể lên tới 20%.
Theo quy định hiện hành, cứ mỗi lần đóng gói giao cho đơn vị vận chuyển là phải xuất một hóa đơn điện tử. Nếu khách không nhận hàng, kế toán lại phải làm thủ tục điều chỉnh, hủy hoặc thay thế hóa đơn, vừa mất thời gian vừa phát sinh thêm chi phí.
“Hộ kinh doanh gia đình chỉ có vài người, nếu suốt ngày ngồi xử lý hóa đơn thì không còn thời gian để bán hàng”, chị Thu chia sẻ và kiến nghị cho phép hộ kinh doanh online lập bảng kê rồi xuất hóa đơn gộp vào cuối ngày với các đơn giao dịch thành công.
🛒 Doanh nghiệp bán lẻ cũng mắc kẹt
Không chỉ hộ kinh doanh nhỏ, các doanh nghiệp bán lẻ lớn cũng gặp tình trạng tương tự.
Một doanh nghiệp điện máy cho biết với khách mua trực tiếp tại cửa hàng, giao dịch hoàn tất ngay nên việc xuất hóa đơn không có vấn đề. Nhưng với đơn online, hàng phải vận chuyển vài ngày, khách nhận xong còn có thời gian dùng thử và đổi trả trong vòng 7 ngày.
Nếu buộc phải xuất hóa đơn ngay từ lúc hàng rời kho, chỉ cần khách đổi mẫu hoặc từ chối nhận hàng là bộ phận kế toán lại phải chạy theo xử lý hàng loạt thủ tục điều chỉnh rất rườm rà.
Doanh nghiệp này đề xuất nên cho phép sử dụng phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ điện tử trong quá trình giao hàng, còn hóa đơn chính thức chỉ xuất khi khách xác nhận nhận hàng thành công.
⚖️ VCCI và chuyên gia thuế đề nghị sửa quy định sát thực tế
Trước những bất cập trên, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã góp ý dự thảo thông tư theo hướng thực tế hơn.
Theo đó, VCCI đề xuất hai phương án:
- Dời thời điểm xuất hóa đơn với giao dịch qua sàn TMĐT sang thời điểm hết hạn đổi trả hàng.
- Cho phép lập hóa đơn điều chỉnh giảm khi khách trả hàng trong thời gian quy định của sàn.
Cùng quan điểm, luật sư Trần Xoa cho rằng trong TMĐT, việc giao hàng cho đơn vị vận chuyển chưa thể xem là hoàn tất chuyển giao quyền sở hữu cho người mua.
Nếu khách từ chối nhận hàng hoặc đổi trả, doanh nghiệp lại phải làm thêm hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế. Với doanh nghiệp xử lý hàng nghìn đơn mỗi ngày, đây là bài toán chi phí cực lớn.
Ông đề xuất nên hiểu khái niệm “thời điểm xuất hóa đơn” theo hướng linh hoạt trong vòng 24 giờ, thay vì bó cứng theo từng phút, từng giờ để tránh xử phạt oan.
💸 Hóa đơn vài nghìn đồng nhưng chi phí quản lý lại quá lớn
Theo ông Đồng Minh Hồng, Trưởng Ban chính sách Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP.HCM, việc yêu cầu hộ kinh doanh siêu nhỏ xuất hóa đơn cho từng giao dịch vài chục nghìn, thậm chí vài nghìn đồng là quá bất hợp lý.
Chi phí cho mỗi hóa đơn điện tử có thể ăn mòn đáng kể lợi nhuận của những món hàng giá trị thấp.
Không chỉ gây áp lực cho người bán, việc đẩy hàng triệu hóa đơn nhỏ lẻ lên hệ thống mỗi ngày còn tạo ra “rác dữ liệu”, khiến cơ quan thuế phải xử lý khối lượng thông tin khổng lồ nhưng giá trị thu ngân sách không đáng kể.
📍 Các chuyên gia cho rằng mục tiêu của chuyển đổi số là minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân, doanh nghiệp — chứ không phải biến việc tuân thủ thành một “cuộc chiến giấy tờ” phiên bản điện tử. Nếu không sớm điều chỉnh, nhiều hộ kinh doanh nhỏ có thể bị đẩy vào thế khó chỉ vì những quy định chưa theo kịp thực tế.
