Trong bối cảnh đầu tư công tăng tốc, bất động sản dần phục hồi và ngành công nghiệp đường sắt hàng trăm tỷ USD hình thành, thế trận cạnh tranh trong ngành thép được dự báo thay đổi sâu sắc.
Chu kỳ mới của ngành thép
Theo chiến lược vừa được Chính phủ thông qua, đến năm 2030, sản lượng thép thô dự kiến đạt 25–26 triệu tấn/năm, thép thành phẩm đạt 32–33 triệu tấn/năm. Việt Nam sẽ ưu tiên phát triển các dòng thép giá trị gia tăng cao phục vụ ô tô, đóng tàu, cơ khí chế tạo, năng lượng và đặc biệt là hạ tầng chiến lược.
Điểm nhấn quan trọng là mục tiêu làm chủ sản xuất thép thanh ray cho đường sắt tốc độ cao – một lĩnh vực trước đây phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.
Đây chính là “mảnh đất vàng” mở ra cho các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính và công nghệ.
Cục diện mới: Sự trở lại của Pomina và sự xuất hiện của VinMetal
Trong nhiều năm, thị trường thép xây dựng gần như thuộc về Tập đoàn Hòa Phát (HPG). Ở mảng tôn mạ, thị phần chia cho Hoa Sen Group, Thép Nam Kim và Tôn Đông Á.
Tuy nhiên, cục diện đang thay đổi khi Pomina – từng chiếm tới 30% thị phần thép xây dựng – phát tín hiệu trở lại với sự hậu thuẫn từ Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.
Không dừng lại ở đó, Vingroup còn khởi động dự án Nhà máy thép VinMetal tại Vũng Áng với công suất dự kiến 20 triệu tấn/năm, tập trung vào thép cán nóng (HRC), thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng – phân khúc Việt Nam còn thiếu hụt và phải nhập khẩu nhiều năm qua.
Nếu thành hiện thực, VinMetal sẽ trực tiếp cạnh tranh với các nhà sản xuất HRC hiện tại, trong đó có Tập đoàn Hòa Phát và Formosa.
Áp lực kép với Hòa Phát
Tháng 12/2025, Hòa Phát đã khởi công dự án Nhà máy Sản xuất Ray và Thép đặc biệt Dung Quất, tổng vốn hơn 10.000 tỷ đồng – bước đi chiến lược để tiến vào phân khúc thép kỹ thuật cao.
Năm 2025, Hòa Phát ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 15.500 tỷ đồng, tăng 29% so với năm trước, nhờ tiêu thụ thép xây dựng và HRC tăng mạnh.
Tuy nhiên, áp lực mới không chỉ đến từ sự trở lại của Pomina ở phân khúc xây dựng mà còn từ tham vọng thép chất lượng cao của VinMetal. Cuộc cạnh tranh sẽ không còn đơn thuần ở thị phần nội địa mà chuyển sang làm chủ công nghệ và chuỗi giá trị thượng nguồn.
Phân hóa rõ nét năm 2025
Số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam cho thấy sản lượng thép thô năm 2025 đạt 24,7 triệu tấn – mức cao kỷ lục 5 năm.
Dù vậy, sự phân hóa mạnh mẽ xuất hiện:
-
Hoa Sen Group lợi nhuận quý gần nhất giảm 63%.
-
Thép Nam Kim lãi cả năm giảm 57%.
-
Tôn Đông Á lợi nhuận giảm hơn 20%.
Nguyên nhân đến từ thị trường xây dựng chững lại, cạnh tranh xuất khẩu gia tăng và biên lợi nhuận co hẹp.
Trong khi đó, nhóm thượng nguồn – đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất HRC – hưởng lợi tốt hơn nhờ nhu cầu nội địa và đầu tư công.
