Từ “chuyển giao bắt buộc” đến chiến lược tăng trưởng
Trước đây, M&A ngân hàng tại Việt Nam chủ yếu gắn với quá trình tái cơ cấu hệ thống. Hàng loạt thương vụ mang tính hành chính đã diễn ra, như CBBank về Vietcombank, OceanBank về MB, GPBank về VPBank hay DongA Bank được chuyển giao cho HDBank.
Tuy nhiên, bước sang giai đoạn mới, động lực M&A đang thay đổi rõ rệt. Các ngân hàng không còn tìm đối tác vì áp lực nợ xấu hay thanh khoản, mà chủ động bán vốn để tăng quy mô, cải thiện năng lực quản trị và tiếp cận công nghệ tài chính hiện đại.
Phát biểu tại Diễn đàn M&A gần đây, ông Đỗ Quang Vinh – Phó Chủ tịch SHB – nhấn mạnh vị thế của bên bán đã đảo chiều. Theo ông, nhiều ngân hàng Việt Nam hiện tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược nhằm mở rộng ra thị trường quốc tế, thay vì xử lý khó khăn nội tại như trước.
Hành lang pháp lý mở lối cho dòng vốn ngoại
Cú hích lớn nhất cho làn sóng M&A ngân hàng lần này đến từ Nghị định 69/2025/NĐ-CP, cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tối đa 49% đối với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc. Quy định này mở ra dư địa lớn để thu hút các nhà đầu tư tài chính và chiến lược nước ngoài.
Theo VIS Rating, trong bối cảnh nhiều ngân hàng đặt mục tiêu tăng trưởng tài sản trên 25% mỗi năm, nhu cầu bổ sung vốn cấp 1 là rất cấp thiết. Nếu không tăng vốn kịp thời, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của một số ngân hàng có thể giảm từ 150–300 điểm cơ bản vào cuối năm 2026.
Việc bán cổ phần cho nhà đầu tư ngoại vì thế không chỉ giúp cải thiện CAR, mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong trung và dài hạn.
Những thương vụ tỷ USD được chờ đợi
Tâm điểm của thị trường đang hướng về kế hoạch phát hành riêng lẻ của Vietcombank. Sau khi tạm hoãn vào năm 2024, thương vụ bán khoảng 6,5% vốn của ngân hàng lớn nhất hệ thống dự kiến sẽ được tái khởi động trong năm tới.
Song song đó, BIDV và Techcombank cũng được cho là đang đàm phán với các đối tác nước ngoài, với tỷ lệ bán vốn dự kiến trên 10%, đủ để tạo nên các thương vụ M&A quy mô lớn.
Ở khối ngân hàng tư nhân, VIB và SHB nổi lên như những “ứng viên sáng giá” nhờ dư địa room ngoại còn rộng. Sau khi Commonwealth Bank of Australia thoái vốn, room ngoại tại VIB còn khoảng 25%, trong khi SHB còn 26%. Mới đây, LPBank cũng gia nhập cuộc đua khi trình cổ đông kế hoạch nâng room ngoại từ 5% lên 30%, động thái được xem là bước chuẩn bị cho chiến lược gọi vốn quốc tế.
Nâng hạng thị trường: Đòn bẩy kép cho M&A ngân hàng
Sức hấp dẫn của các thương vụ M&A ngân hàng còn được cộng hưởng bởi câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc FTSE Russell dự kiến đưa Việt Nam từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp có thể kích hoạt dòng vốn hàng tỷ USD từ các quỹ ETF toàn cầu.
Trong rổ chỉ số dự kiến, cổ phiếu ngân hàng chiếm tỷ trọng lớn, qua đó tạo ra “cơ hội kép”: vừa cải thiện thanh khoản, vừa nâng mặt bằng định giá – yếu tố then chốt để các thương vụ bán vốn đạt mức giá hấp dẫn.
Nhà đầu tư ngoại ngày càng khắt khe
Dù triển vọng tích cực, các ngân hàng Việt Nam cũng phải đối mặt với yêu cầu ngày càng cao từ nhà đầu tư quốc tế. Báo cáo của PwC cho thấy, các quỹ ngoại hiện đặc biệt chú trọng đến chuyển đổi số, tiêu chuẩn ESG và năng lực quản trị rủi ro.
Theo ông Đỗ Quang Vinh, minh bạch và quản trị hiện đại sẽ là điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn lớn. Dù vậy, lãnh đạo SHB vẫn bày tỏ sự lạc quan rằng năm 2026 sẽ chứng kiến nhiều thương vụ M&A ngân hàng quy mô lớn, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng tầm hệ thống tài chính Việt Nam.
