Lãi vay nhích lên, bóng ma nợ xấu lại lởn vởn: ngân hàng bắt đầu “toát mồ hôi”?

Câu chuyện từng khiến hệ thống ngân hàng đau đầu giai đoạn 2022-2023 đang có dấu hiệu quay trở lại: lãi suất cho vay tăng → khách hàng khó trả nợ hơn → nợ xấu có nguy cơ phình ra.

Theo báo cáo mới của Chứng khoán Rồng Việt, mức tăng lãi suất của các khoản vay hiện hữu hiện đã tiệm cận đúng vùng từng kích hoạt làn sóng nợ xấu mạnh cách đây vài năm. Đây là tín hiệu khiến thị trường bắt đầu thận trọng hơn với nhóm ngân hàng trong năm 2026.

tctdvn-sep-ngan-hang-canh-bao-neu-tang-lai-suat-qua-nhanh-no-xau-se-bung-phat-1777452437.jpg

Quý I vừa qua, báo cáo tài chính của nhiều nhà băng đã bắt đầu lộ rõ áp lực.

Vietcombank ghi nhận tổng nợ xấu tăng hơn 12%, lên gần 10.900 tỷ đồng. Đáng chú ý nhất là nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) tăng hơn 7 lần, còn nợ nhóm 2 cũng bật tăng gần 50% — dấu hiệu cho thấy nhiều khoản vay đang bắt đầu “đuối sức” trước áp lực chi phí vốn.

ACB cũng không nằm ngoài xu hướng khi tổng nợ xấu tăng lên gần 6.900 tỷ đồng. Đáng lo nhất là nợ nhóm 2 tăng thêm hơn 2.500 tỷ đồng, gần chạm mốc 5.000 tỷ — thường được xem là “vùng cảnh báo sớm” trước khi chuyển thành nợ xấu thực sự.

Nói dễ hiểu: chưa phải ngân hàng nào cũng “vỡ trận”, nhưng nhiều khoản vay đang bắt đầu có dấu hiệu mệt mỏi vì lãi suất cao hơn.

Theo Chứng khoán Rồng Việt, nhóm ngân hàng quốc doanh như BIDV, VietinBank và Vietcombank đang có lợi thế lớn vì lãi suất cho vay thấp hơn mặt bằng chung, quanh 7%, nên sức chịu đựng tốt hơn.

Nhóm ngân hàng tư nhân lớn như MB, VPBank, Techcombank, ACB hay HDBank lại phải theo dõi sát hơn khi lãi suất cho vay đang dao động vùng 9-10%. Chỉ cần tăng thêm mạnh nữa là áp lực nợ xấu có thể tăng rất nhanh.

Nhóm dễ tổn thương nhất theo đánh giá lại là các ngân hàng quy mô nhỏ như VIB, MSB do tệp khách hàng thường nhạy cảm hơn với biến động lãi suất.

Điều đáng chú ý là lãnh đạo các ngân hàng cũng bắt đầu nói rất nhiều về chuyện “giữ an toàn” thay vì chỉ chạy theo tăng trưởng.

Vietcombank chọn lọc tín dụng kỹ hơn, hạn chế bất động sản đầu cơ.

MB đặt mục tiêu giữ nợ xấu dưới 1,5%.

Techcombank thậm chí chuẩn bị sẵn hai kịch bản nếu kinh tế toàn cầu xấu đi.

Bài toán lúc này khá rõ:

Ngân hàng muốn giữ NIM → phải tăng lãi suất
Nhưng tăng quá mạnh → khách hàng ngộp → nợ xấu bùng lên

Một bài toán cân não y hệt giai đoạn 2022-2023 đang quay lại, chỉ khác là lần này các nhà băng có vẻ cảnh giác hơn rất nhiều.