Tăng thì rất nhanh, nhưng giảm lại cực khó ⚖️
Thực tế tại TP.HCM cho thấy, từ quán vỉa hè đến hàng ăn nhỏ trong hẻm, giá các món quen thuộc như phở, bún bò, bánh mì… đã tăng từ 2.000 – 10.000 đồng/phần và gần như không giảm trở lại dù giá xăng đã hạ nhiệt qua nhiều đợt. Một tô phở phổ biến hiện quanh 60.000 – 65.000 đồng, cao hơn đáng kể so với trước.
👉 Điều đáng nói: “tăng tạm thời” đã trở thành… tăng luôn
👉 Người bán giữ giá, người mua dần chấp nhận
Không chỉ do xăng: chi phí đầu vào vẫn “đè nặng” 💸
Ở góc độ người kinh doanh, bài toán không đơn giản là xăng giảm thì giá phải giảm.
👉 Giá thịt, gas, bao bì, nhân công vẫn neo cao
👉 Chi phí cố định (mặt bằng, điện nước) gần như không giảm
👉 Một số nguyên liệu có giảm nhưng tỷ trọng nhỏ, không đủ kéo giá xuống
💡 Ví dụ thực tế:
– Gas tăng từ 400k → 600k/bình
– Thịt bò tăng ~30.000đ/kg
– Bao bì gần như tăng gấp đôi
👉 Vì vậy, nhiều quán cho rằng tăng giá là để “cầm cự”, không phải để tăng lợi nhuận
“Hiệu ứng bánh răng”: lý do cốt lõi khiến giá khó giảm 🧠
Chuyên gia kinh tế chỉ ra một hiện tượng quen thuộc:
👉 Giá có xu hướng tăng nhanh nhưng giảm rất chậm
👉 Khi đã lên, rất khó quay đầu
Đây được gọi là “hiệu ứng bánh răng” (ratchet effect)
📌 Nguyên nhân chính:
– Tâm lý sợ chi phí sẽ tăng lại → không dám giảm
– Ngại thay đổi menu, vận hành
– Khách đã quen giá mới → không có áp lực giảm
👉 Nói cách khác: thị trường không chỉ vận hành theo chi phí, mà còn theo “mức chấp nhận” của người mua
Xăng chỉ chiếm 5–10%, nhưng tác động lan tỏa rất lớn 🚚
Dù chi phí xăng dầu trực tiếp chỉ chiếm khoảng 5–10% trong một tô phở, nhưng:
👉 Tác động gián tiếp qua vận chuyển, logistics có thể lên tới 20–30%
👉 Khi xăng tăng → kéo theo hàng loạt chi phí khác
👉 Nhưng khi xăng giảm → các chi phí này không giảm ngay
👉 Đây chính là “độ trễ” khiến giá bán không phản ứng tức thời
Người tiêu dùng bắt đầu “phản ứng ngược” 📉
Dù nhiều người chấp nhận mức giá mới, nhưng dấu hiệu thay đổi hành vi đã xuất hiện:
👉 Lượng khách tại nhiều quán giảm 30–40%
👉 Người lao động cắt giảm ăn ngoài
👉 Xu hướng tự nấu hoặc tìm quán rẻ hơn tăng lên
💥 Đây mới là áp lực thực sự buộc thị trường phải điều chỉnh
