Và đó chính là mình của năm 2007-2008. Chỉ trong vòng một năm, từ người vung tay cả triệu USD để đầu tư cho công ty, mình mất gần như toàn bộ số tiền tích lũy vì tưởng mình giỏi và nghĩ “kiểu gì mọi thứ cũng sẽ tốt đẹp trở lại”.
Sau cú ngã đó, mình đã tự rút ra một vài bài học để doanh nghiệp có thể trụ vững (và thậm chí lãi) khi cả thị trường đi xuống. Cách làm của mình có lẽ sẽ giúp ích được cho các bạn khởi nghiệp, các bạn cùng đọc dưới đây nhé.
Giữ dòng tiền và… tuyển thêm nhân sự mới 
Khủng hoảng toàn cầu như một cơn bão cấp 16-17, chúng ta không thể dùng lực chống lại mà phải chuẩn bị thật tốt để tránh bão.
Bước đầu tiên cần làm là gom tiền mặt càng nhiều càng tốt. Khi kinh tế khó khăn, ngân hàng sẽ bắt đầu siết tín dụng, lãi suất vay tăng lên, việc tiếp cận vốn trở nên khó hơn rất nhiều. Không chỉ vậy, nhiều nhà cung cấp cũng gặp áp lực tài chính nên bắt đầu rút ngắn thời gian công nợ hoặc yêu cầu thanh toán sớm hơn.
Lúc đó nếu doanh nghiệp không có dòng tiền dự phòng thì sẽ rơi vào thế bị động hoàn toàn. Có những công ty vẫn có đơn hàng nhưng lại không đủ tiền nhập nguyên liệu hoặc duy trì sản xuất. Và khi dòng tiền bắt đầu đứt, mọi thứ sẽ kéo theo rất nhanh.
Tiếp theo, công ty không nên đầu tư mạo hiểm vào các dự án quá tốn kém hay chưa phù hợp với tình hình thực tế hiện tại. Tuy nhiên, có một nghịch lý là càng vào lúc khó lại càng KHÔNG nên cắt giảm chi phí nhân sự hay chi phí R&D (tất nhiên trong khuôn khổ cho phép). Mình đã áp dụng cách làm này với Dh Foods: trong lúc nhiều doanh nghiệp cắt giảm nhân sự để phòng thủ thì Dh Foods lại tiếp tục tuyển người.
Nghe có vẻ hơi ngược dòng, nhưng lúc thị trường khó khăn lại là lúc xuất hiện nhiều ứng viên tốt trên thị trường tuyển dụng (mà trong hoàn cảnh bình thường họ có thể chọn các công ty lớn hơn để làm).
Việc công ty vẫn tiếp tục tuyển dụng trong giai đoạn khó khăn còn tạo cho đội ngũ nội bộ một niềm tin rất lớn. Mọi người sẽ cảm thấy công ty vẫn đang đi tiếp và tạo tiền đề cho tương lai khi thị trường hồi phục.
Khủng hoảng lại càng phải tiếp tục cải tiến sản phẩm
Như đã nói ở trên, Dh Foods gần như không dừng R&D trong giai đoạn khó khăn, thậm chí còn làm quyết liệt hơn. Nghe có vẻ nghịch lý nhưng đó là sự thật. Tại sao lại vậy?
Bởi khi kinh tế khó khăn, người tiêu dùng không mua mạnh tay như trước, mà họ sẽ mua hàng có chọn lọc. Thành ra, trong lúc này công ty lại cần cải tiến các sản phẩm hiện tại, nâng cao chất lượng và giảm chi phí sản xuất. Tuy nhiên cần lưu ý: để không tăng giá bán hoặc không tăng nhiều, công ty phải cải tiến bộ máy vận hành (nhân sự), áp dụng công nghệ số vào các công đoạn, giảm lãng phí trong quá trình vận hành, tăng năng suất.
Các bạn nên tập trung nghiên cứu các sản phẩm đã quen thuộc với người tiêu dùng, đừng làm ra sản phẩm quá mới lạ, như vậy khả năng thành công cao hơn.
Còn có một lý do nữa, đó là từ lúc có ý tưởng cho đến khi đưa sản phẩm vào sản xuất đại trà thường mất 2-3 năm, có khi 4-5 năm. Đó cũng là chu kỳ của khủng hoảng. Khi thị trường bắt đầu có tín hiệu hồi phục, là công ty đã sẵn sàng để tung ra các dòng sản phẩm mới và chiếm ưu thế ngay trên thị trường.
Vậy nên nếu lúc khó khăn mình dừng toàn bộ R&D thì đến khi thị trường hồi phục sẽ không có gì mới để tung ra cả. Điều này cũng lí giải tại sao khi các đối thủ cạnh tranh cắt giảm chi phí R&D thì Dh Foods vẫn duy trì.
Một bí quyết cần nhớ nữa là ngoài R&D thì phải có tiền để đầu tư máy móc mới, nguồn nguyên liệu mới và nhiều khi là cả nhà xưởng mới. Nếu chỉ có ý tưởng mà không có tài chính thì sẽ bỏ qua cơ hội (vậy nên mình mới khuyên ở trên là nên gom càng nhiều tiền mặt càng tốt ).
Dù khó khăn tới đâu vẫn phải tiếp tục đi tìm khách hàng mới
Đây là điều Dh Foods gần như chưa bao giờ dừng lại.
Trong suốt giai đoạn khó khăn, bọn mình vẫn tham gia triển lãm quốc tế một cách chọn lọc hơn, vẫn cải tiến nhà xưởng cho khách B2B và xuất khẩu, vẫn gửi mẫu sản phẩm mới và kiên trì trao đổi với khách hàng nước ngoài.
Có những khách hàng phải mất vài năm mới có đơn hàng đầu tiên. Có những dự án phải làm mẫu đi làm mẫu lại rất nhiều lần mới đạt yêu cầu. Nhưng nếu lúc khó khăn mình dừng lại thì khi thị trường hồi phục, doanh nghiệp sẽ phải bắt đầu lại từ đầu.
Sau khoảng 3-4 năm kiên trì “gieo hạt”, kết quả bắt đầu xuất hiện rõ rệt:
- Xuất khẩu 4 tháng đầu năm 2026 tăng 236%
- Mảng B2B tăng 133%
- Tổng tăng trưởng năm ngoái đạt 24%
- Chỉ riêng 4 tháng đầu năm nay đã tăng tới 55%... Mà đối với ngành hàng FMCG, quý 3 và quý 4 mới thường là giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất trong năm.
Trước dịch Covid, Dh Foods cũng từng có giai đoạn 6 năm liên tục tăng trưởng trung bình khoảng 50%/năm. Nếu mà bây giờ lặp lại được điều đó thì năm 2031 chắc là tuyệt vời lắm.
Các bạn thấy đấy, trong khủng hoảng không nên co cụm quá mà vẫn nên đầu tư, tuy nhiên cần chắc chắn và có tính toán kỹ hơn, tránh mạo hiểm. Kết quả tự nhiên sẽ đến khi chúng ta chuẩn bị cho nó.
Các cụ có câu “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”. Còn mình nghĩ trong đua xe, các đoạn leo đèo hay khúc cua mới chứng tỏ bản lĩnh. Chính lúc đó, nếu các bạn có chuẩn bị kỹ sẽ có cơ hội vượt lên và về đích sớm.
Chúc các bạn vượt qua các đợt khủng hoảng toàn cầu an toàn nhé.
Nguồn FB: Trung Dung Nguyen
