Khi các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và bản quyền ngày càng khắt khe, nhiều doanh nghiệp có thể đối mặt rủi ro lớn nếu tiếp tục vận hành theo tư duy cũ.
🔎 Ngay sau khi Báo cáo Đặc biệt 301 được công bố, nhiều hiệp hội ngành hàng đã đồng loạt phát cảnh báo tới doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm đang xuất khẩu sang Mỹ hoặc tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, động thái mới từ phía Mỹ cho thấy vấn đề sở hữu trí tuệ đang ngày càng được lồng ghép sâu hơn vào các rào cản thương mại và tiêu chuẩn nhập khẩu.
⚠️ Với doanh nghiệp xuất khẩu, áp lực hiện nay không chỉ dừng ở câu chuyện bản quyền hay thương hiệu, mà còn nằm ở việc Mỹ đang sử dụng ngày càng nhiều công cụ thương mại để siết tiêu chuẩn tuân thủ.
Cụ thể, Điều khoản 301 cho phép Mỹ điều tra các chính sách hoặc hành vi bị cho là không công bằng, gây ảnh hưởng đến hoạt động thương mại của nước này. Điều đó đồng nghĩa với việc các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thủy sản, dệt may, đồ gỗ, điện tử... đều phải theo dõi sát diễn biến, dù chưa bị nhắm trực tiếp.
📝 Trước áp lực mới, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp cần nhanh chóng rà soát toàn bộ hệ thống sở hữu trí tuệ đang sử dụng, từ đăng ký bảo hộ thương hiệu, quyền sử dụng bao bì, thiết kế sản phẩm, hình ảnh quảng bá cho đến phần mềm quản lý và hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Đáng chú ý, phía Mỹ hiện đặc biệt quan tâm tới các hành vi sử dụng phần mềm không bản quyền, vi phạm nhãn hiệu, sao chép bao bì, gian lận thương mại điện tử cũng như tình trạng hàng giả, hàng nhái trong chuỗi cung ứng xuyên biên giới.
Không ít doanh nghiệp Việt vẫn đang sử dụng phần mềm chưa được cấp phép hoặc chưa đăng ký thương hiệu tại thị trường xuất khẩu. Đây có thể trở thành “điểm mù” lớn nếu phát sinh tranh chấp hoặc bị đối tác quốc tế kiểm tra.
📌 Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cũng cho rằng doanh nghiệp cần xem tuân thủ sở hữu trí tuệ là một phần trong chiến lược quản trị rủi ro thương mại, thay vì chỉ xử lý khi sự cố xảy ra.
Các doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động đăng ký bảo hộ thương hiệu tại các thị trường trọng điểm, kiểm tra việc sử dụng phần mềm nội bộ, chuẩn hóa hồ sơ truy xuất nguồn gốc và xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch hơn.
💻 Trong bối cảnh xuất khẩu qua các nền tảng số ngày càng phổ biến, việc sử dụng hình ảnh, nội dung quảng bá hoặc phần mềm không bản quyền cũng có thể khiến doanh nghiệp đối mặt tranh chấp pháp lý, thậm chí bị đối tác dừng hợp tác.
📉 Thời kỳ chỉ cần “có đơn hàng là sản xuất” đang dần qua đi. Doanh nghiệp Việt buộc phải chuyển sang tư duy mới: không chỉ đáp ứng đơn hàng, mà phải đáp ứng cả chuẩn mực thị trường toàn cầu.
Sở hữu trí tuệ giờ không còn là câu chuyện pháp lý phía sau hậu trường — mà đang trở thành một “tấm vé thông hành” để doanh nghiệp giữ chỗ trong chuỗi cung ứng quốc tế.
