Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, Việt Nam đang tồn tại một nghịch lý: hệ thống metro hiện đại đóng vai trò “động mạch chủ”, nhưng thiếu hoàn toàn “mao mạch” để dẫn dòng hành khách từ ngõ hẻm ra ga. Trong bối cảnh Hà Nội và TP.HCM có cấu trúc “đô thị nén”, phần lớn cư dân sống trong hệ thống hẻm nhỏ, việc tiếp cận xe buýt hoặc metro bằng đường bộ trở nên khó khăn, đặc biệt khi vỉa hè bị lấn chiếm và thời tiết nóng ẩm khắc nghiệt.
Ông Hiếu cho rằng chỉ cần người dân phải đi bộ quá 10–15 phút từ nhà ra trạm trung chuyển, họ sẽ quay lại với xe máy. Do đó, hạ tầng tiếp cận – không phải bản thân tuyến metro – đang là “nút thắt” lớn nhất làm giảm hiệu quả vận hành.
Đề xuất chính quy hóa “xe ôm” thành trung chuyển công cộng
Chuyên gia dẫn kinh nghiệm Bangkok, nơi lực lượng xe ôm được tổ chức thành mạng lưới trung chuyển chính quy, kết nối người dân từ hẻm đến ga tàu điện. Việt Nam, theo ông, hoàn toàn có thể tích hợp lực lượng xe công nghệ vào hệ thống giao thông công cộng, biến họ thành “cánh tay nối dài” của metro.
Cùng với đó, ông đề xuất mô hình TOD theo phiên bản Việt, trong đó ưu tiên đầu tư cải tạo vỉa hè, xây mái che đi bộ trong bán kính 500m quanh các nhà ga để giảm sự phụ thuộc vào xe cá nhân và hình thành thói quen đi bộ.
Góc nhìn này tương đồng với quan điểm của TSKH – KTS Ngô Viết Nam Sơn, người nhấn mạnh việc phát triển một hệ sinh thái TOD đầy đủ chức năng, nơi cư dân có thể tiếp cận dịch vụ – thương mại – y tế ngay khi bước chân ra khỏi nhà ga, tạo môi trường sống tiện lợi và bền vững.
TP.HCM đặt mục tiêu 355km metro vào năm 2035
Bà Nguyễn Thị Dạ Thảo, Trưởng phòng Quản lý đường sắt đô thị (Sở Xây dựng TPHCM), cho biết thành phố định hướng xây dựng mạng lưới metro dài khoảng 355km vào năm 2035, đóng vai trò xương sống cho chiến lược phát triển TOD.
Giai đoạn 5 năm tới, TP.HCM sẽ triển khai TOD tại 11 vị trí thí điểm quanh các nhà ga và các trục vành đai. Một giải pháp đáng chú ý là khai thác quỹ đất gần tuyến metro để tạo nguồn thu tái đầu tư cho hạ tầng.
Dự kiến đầu tháng 1/2026, TP.HCM sẽ khởi công tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương), sau khi tuyến metro số 1 đi vào vận hành, qua đó từng bước hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị của thành phố.
