Vấn đề nằm ở cách nhận tiền. Trong nhiều dự án freelance, một người đứng ra ký hợp đồng, nhận toàn bộ tiền từ đối tác rồi phân chia lại cho ekip phía sau. Mô hình này rất phổ biến, nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn về thuế.
Bởi về mặt pháp lý, cơ quan thuế không “nhìn thấy” việc chia nội bộ. Họ chỉ nhìn vào tài khoản nhận tiền. Khi toàn bộ dòng tiền đổ về một cá nhân, toàn bộ số đó có thể bị coi là thu nhập của chính người này.
💸 Thu nhập không cao, nhưng vẫn bị áp thuế tới 35%
Theo nguyên tắc của Luật Thuế thu nhập cá nhân Việt Nam, thu nhập cá nhân được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần, với mức cao nhất lên tới 35% nếu thu nhập vượt ngưỡng.
Điều này tạo ra một nghịch lý:
Một người nhận 5 tỷ đồng/năm nhưng chỉ giữ lại 1 tỷ, phần còn lại trả cho team. Nếu không có hợp đồng hay chứng từ hợp lệ, cơ quan thuế vẫn có thể coi toàn bộ 5 tỷ là thu nhập cá nhân.
Kết quả là người đó phải đóng thuế ở nhóm cao nhất, dù thực tế “không giàu như con số”.
📊 Không phải kiếm bao nhiêu, mà là nhận tiền thế nào
Câu chuyện trên cũng lý giải vì sao nhiều freelancer chuyên nghiệp, nghệ sĩ hay KOL không nhận tiền trực tiếp với tư cách cá nhân, mà vận hành qua doanh nghiệp riêng.
Khi hoạt động qua công ty, thu nhập sẽ chịu Thuế thu nhập doanh nghiệp Việt Nam với mức phổ biến khoảng 20%, đồng thời được phép khấu trừ chi phí hợp lệ như: trả cộng tác viên, chi phí vận hành, marketing, công cụ…
Điểm mấu chốt không phải là “né thuế”, mà là tách bạch dòng tiền và ghi nhận chi phí đúng quy định. Nếu không có cấu trúc pháp lý rõ ràng, phần tiền chia lại cho team sẽ không được tính là chi phí, và toàn bộ vẫn bị dồn vào một cá nhân.
🔎 Bài toán lớn của freelancer: Từ “làm nghề” sang “quản trị tài chính”
Sai lầm phổ biến hiện nay là nhiều nhóm freelance vẫn vận hành theo kiểu “1 người đứng tên tất cả”, không hợp đồng, không chứng từ, không hệ thống kế toán.
Trong giai đoạn nhận dự án nhỏ, điều này có thể chưa tạo ra vấn đề. Nhưng khi quy mô dòng tiền tăng lên, hệ quả sẽ đến rất nhanh – và rất “đắt”.
Câu chuyện của freelancer nợ thuế nửa tỷ cho thấy một thực tế: làm nghề giỏi thôi chưa đủ, mà cần hiểu cách vận hành tài chính và pháp lý ngay từ đầu.
