💸 Doanh thu tỷ USD nhưng lợi nhuận ngày càng mỏng
Nửa đầu năm 2026, theo YouNet ECI, tổng GMV trên Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt khoảng 264.800 tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ. Metric đưa ra con số cao hơn, khoảng 291.600 tỷ đồng, tăng hơn 44%, do khác biệt về phương pháp thống kê.
Nhưng tăng trưởng không hoàn toàn đến từ việc bán được nhiều hàng hơn. Dữ liệu YouNet ECI cho thấy giá bán tăng đóng góp 24 điểm %, trong khi sản lượng kéo giảm 5 điểm %, phản ánh người tiêu dùng ngày càng thận trọng.
Đáng nói hơn, doanh số hiển thị trên gian hàng khác rất xa số tiền thực sự còn lại.
Ví dụ một sản phẩm bán 100.000 đồng có thể phải chịu 12% hoa hồng, 6% phí giao dịch, 3.000 đồng phí xử lý, 10% affiliate, 8% quảng cáo và 5.000 đồng voucher. Tổng chi phí đã khoảng 44.000 đồng. Nếu giá vốn 55.000 đồng, người bán chỉ còn 1.000 đồng, chưa tính đóng gói, nhân sự, kho bãi, thuế hay hoàn hàng.
Từ tháng 8/2026, TikTok Shop tăng thêm phí hoa hồng 1-2%, bên cạnh phí giao dịch và xử lý đơn. Shopee cũng đã nâng phí cố định ở một số ngành hàng lên khoảng 15-17% đối với gian hàng ngoài Shopee Mall.
📉 Càng chạy doanh số, càng dễ mắc “bẫy lợi nhuận ảo”
Khi các khoản phí bị trừ ở những thời điểm khác nhau, người bán rất dễ nhìn doanh thu lớn và tưởng đang có lãi. Nhưng nếu biên lợi nhuận quá mỏng, càng đẩy mạnh đơn hàng, khoản lỗ tuyệt đối càng có nguy cơ phình to.
“Miếng bánh” TMĐT cũng đang được chia lại. Nền tảng thu phí, creator và affiliate hưởng hoa hồng, các hệ thống quảng cáo thu tiền để đổi lấy lượt tiếp cận. Shop muốn có đơn gần như phải tham gia vào vòng xoáy này.
Nhóm chịu áp lực lớn nhất là shop nhỏ, bán sản phẩm phổ thông và không có thương hiệu riêng. Ngược lại, doanh nghiệp có quy mô lớn, biên lợi nhuận tốt và khả năng kiểm soát dữ liệu, quảng cáo sẽ có lợi thế hơn.
Việc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia vào cuộc và Shopee phải hoãn chương trình tự động trích 1% doanh thu cho quảng cáo cũng cho thấy vấn đề về chi phí và quyền lựa chọn của người bán đang được chú ý.
TMĐT vì thế đang bước sang cuộc chơi mới: không phải ai bán được nhiều nhất sẽ thắng, mà là ai giữ lại được nhiều tiền nhất sau mỗi đơn hàng.
